Powiększenie piersi u chłopca w okresie dojrzewania to objaw, który rzadko bywa początkiem rozmowy. Chłopiec wstydzi się – zakłada luźne ubrania, unika basenu i przebieralni, czasem rezygnuje z aktywności, w których brał udział wcześniej. Rodzice zauważają zmianę zachowania, nie zmianę ciała – i często dopiero długo po fakcie dowiadują się, że syn ma powiększone piersi.
Dlatego ten artykuł zaczyna się od kilku ważnych przypomnień:
Po pierwsze: ginekomastia w okresie dojrzewania jest bardzo częsta – dotyka około połowy dojrzewających chłopców (najczęściej w wieku 13–14 lat, w środkowym stadium dojrzewania). To fizjologiczny wariant dojrzewania, nie choroba – i u 75–90% chłopców ustępuje samoistnie, zwykle w ciągu kilku miesięcy do 1–2 lat.
Po drugie: to nie jest „kobiece piersi” ani „początek przemiany płci”. U większości chłopców stężenia hormonów są prawidłowe – chodzi o przejściową przewagę działania estrogenów nad androgenami w samej tkance piersi, która u wszystkich ludzi (niezależnie od płci) jest wrażliwa na estrogeny.
Po trzecie: mimo że większość przypadków to fizjologia, istnieją sytuacje wymagające diagnostyki. Dlatego ten artykuł nie kończy się na uspokajającym „samo minie” – pomoże Wam rozpoznać sygnały, które wymagają konsultacji.
Po czwarte: wymiar psychologiczny ginekomastii jest często ważniejszy niż wymiar medyczny. Nawet ginekomastia, która „wkrótce sama minie”, przez okres dojrzewania realnie wpływa na samoocenę chłopca, jego relacje, aktywność, obraz ciała. Wsparcie rodziny i czasem psychologa to nie luksus.
Po piąte: wstępną ocenę typowej ginekomastii pokwitaniowej może przeprowadzić pediatra lub lekarz rodzinny – zwykle wystarczają dokładny wywiad, badanie i obserwacja, bez pełnego panelu badań. Konsultacja endokrynologa dziecięcego jest szczególnie wskazana, gdy powiększenie pojawiło się przed okresem dojrzewania, szybko narasta, jest bardzo duże, towarzyszą mu zaburzenia dojrzewania lub nieprawidłowości jąder, albo obraz jest niejasny. Leczenie chirurgiczne (mastektomia podskórna) rozważa się zwykle po zakończeniu dojrzewania, ale może być wykonane także u nastolatka, gdy zmiana jest utrwalona, zwłókniała albo powoduje ciężkie cierpienie psychiczne.
Ten artykuł nie zastępuje konsultacji z lekarzem – ma pomóc Wam zrozumieć, co się dzieje, rozpoznać niepokojące sygnały, i przeprowadzić syna przez ten okres z większą świadomością i mniejszą paniką.