Wbrew temu, co powtarza wiele materiałów, granica nie przebiega wyłącznie na dwunastu latach.
Liraglutyd (np. Saxenda) — analog GLP-1 podawany raz dziennie we wstrzyknięciu podskórnym. W Unii Europejskiej zarejestrowany jako uzupełnienie leczenia żywieniowego i aktywności fizycznej u młodzieży od ukończenia 12 lat z otyłością i masą ciała powyżej 60 kg oraz u dzieci w wieku 6–11 lat (od ukończenia 6 do ukończenia 12 lat) z otyłością i masą ciała co najmniej 45 kg.
Semaglutyd (Wegovy) — analog GLP-1 podawany raz w tygodniu we wstrzyknięciu podskórnym. Zarejestrowany u młodzieży od ukończenia 12 lat z otyłością i masą ciała powyżej 60 kg.
Z tych rejestracji warto wyczytać trzy rzeczy.
Po pierwsze: liczy się nie tylko wiek, ale i masa ciała. Progi wagowe są częścią rejestracji, a nie dodatkiem — dziewięciolatek ważący czterdzieści kilogramów nie spełnia kryterium, nawet jeśli ma otyłość. A spełnienie obu kryteriów oznacza tylko, że leczenie można rozważyć — zwłaszcza u dzieci przed ukończeniem 12 lat rejestracja nie jest równoznaczna z kwalifikacją.
Po drugie: otyłość definiuje się w nich według siatek międzynarodowych, a nie polskich. Dla liraglutydu u młodzieży są to kryteria IOTF, a u młodszych dzieci i dla semaglutydu — BMI od 95. centyla na siatkach amerykańskich CDC. Wynik z polskiej siatki nie przesądza więc, czy dziecko spełnia kryterium rejestracyjne; ocenia to lekarz.
Po trzecie: „jako uzupełnienie leczenia żywieniowego i aktywności fizycznej”. To nie jest formalność w ulotce, tylko warunek. Lek nie zastępuje zmian w żywieniu i ruchu — jest do nich dołączany. Rodziny, które liczą, że farmakoterapia zwolni je z reszty, zwykle nie osiągają efektu, o który im chodziło.
Substancje te występują pod różnymi nazwami handlowymi, a ta sama substancja bywa zarejestrowana w różnych wskazaniach i dawkach — dlatego preparat „na cukrzycę” i preparat „na otyłość” mogą zawierać to samo, a nie być tym samym lekiem w sensie rejestracyjnym.
Rejestracja a zalecenia — co mówi WHO
Rejestracja określa, u kogo i w jakim wskazaniu lek może być stosowany. Wytyczne odpowiadają na inne pytanie: komu i na jakim etapie leczenia eksperci radzą go zaproponować. Te odpowiedzi nie zawsze są takie same.
W październiku 2026 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opublikowała wytyczne dotyczące leczenia otyłości u dzieci i młodzieży — według WHO pierwsze takie zalecenia o zasięgu globalnym. U dzieci przed ukończeniem 10 lat WHO nie zaleca leków, chirurgii bariatrycznej ani urządzeń do redukcji masy ciała. U młodzieży w wieku 10–19 lat dopuszcza rozważenie zarejestrowanych leków dopiero wtedy, gdy nadzorowany, wieloskładnikowy program zmiany stylu życia nie przyniósł oczekiwanych efektów — komunikat WHO nie podaje, jak długo taki program miałby trwać. Wytyczne Amerykańskiej Akademii Pediatrii z 2023 roku zalecają z kolei, by nastolatkom od ukończenia 12 lat z otyłością proponować leczenie farmakologiczne — zgodnie ze wskazaniami i po ocenie korzyści i ryzyka — jako uzupełnienie zmiany stylu życia.
To, że WHO nie zaleca leków przed ukończeniem 10 lat, nie zmienia rejestracji — liraglutyd pozostaje w Unii Europejskiej zarejestrowany od ukończenia 6 lat — i nie jest prawnym zakazem jego stosowania. Jest to jednak ważny argument przy indywidualnej decyzji, szczególnie u dzieci przed ukończeniem 10 lat. Komunikat WHO dotyczy ogólnego leczenia otyłości — nie wymienia konkretnych leków ani nie omawia rzadkich, szczególnych wskazań, takich jak setmelanotyd opisany niżej; o takim leczeniu decyduje się indywidualnie, w ośrodku specjalistycznym. Decyzję podejmuje lekarz po zbadaniu dziecka i ocenie dotychczasowego leczenia, a niezależnie od wytycznych lek jest zawsze dodatkiem do zmian w żywieniu, ruchu i zachowaniach, a nie ich zamiennikiem.
Inne leki — co nie jest leczeniem typowej otyłości u dzieci
Metformina jest stosowana przede wszystkim w leczeniu cukrzycy typu 2. Nie jest zarejestrowana do leczenia samej otyłości, a u dzieci ze stanem przedcukrzycowym nie stosuje się jej rutynowo. W wybranych przypadkach, na przykład w zespole policystycznych jajników, lekarz może rozważyć jej zastosowanie poza wskazaniami rejestracyjnymi — nie zastępuje to jednak leczenia otyłości.
Orlistat i tirzepatyd nie są w Unii Europejskiej zarejestrowane do leczenia otyłości u dzieci i młodzieży. Orlistat w małej dawce jest dostępny bez recepty, ale tylko dla dorosłych. Tirzepatyd jest od stycznia 2026 roku zarejestrowany u dzieci od ukończenia 10 lat, ale wyłącznie w leczeniu cukrzycy typu 2 — w leczeniu otyłości tylko u dorosłych. Nie jest też analogiem GLP-1, tylko lekiem działającym na dwa receptory naraz — GIP i GLP-1 — więc mimo podobnej formy podania nie jest tym samym co liraglutyd czy semaglutyd.
Setmelanotyd to osobna kategoria: lek stosowany w wybranych, rzadkich postaciach otyłości — w określonych, genetycznie potwierdzonych zaburzeniach (od ukończenia 2 lat), a według aktualnej rejestracji także w nabytej otyłości podwzgórzowej, na przykład po leczeniu guza w okolicy podwzgórza (od ukończenia 4 lat). Nie jest leczeniem typowej otyłości dziecięcej, a kwalifikacja wymaga oceny w ośrodku specjalistycznym.
